Wat is aikido?

Uit het boek Progressive Aikido, The Essential Elements van Moriteru Ueshiba doshu

Aikido als een krijgskunst

Aikido is een systeem dat is afgeleid van krijgstradities uit Japan. Krijgskunsten die hun tradities behouden hebben, doordat ze zijn over gedragen uit het verleden, heten kobudo. Aikido overigens niet één van deze kobudo. De grondlegger van aikido, Morihei Ueshiba, trainde in vele verschillende krijgskunstsystemen en heeft toen aikido ontwikkeld, een geheel nieuw systeem. Morihei combineerde de beste aspecten van de oude systemen en creëerde een krijgskunst voor de toekomst, een moderne budo in de context van de hedendaagse samenleving.

Aikido als een trainingsmethode

Omdat aikido geen georganiseerde wedstrijden kent, is het vormen van individuele spirit essentieel. De oprichter Morihei Ueshiba zei: “Stop nooit met het vormen van je geest en lichaam door middel van training je karakter te verfijnen — dit is de juiste instelling, zoek naar het beste in de menselijke spirit en train continu. Dit is de kracht van spirituele ontwikkeling.”

Morihei Ueshiba, osensei en eerste doshu

Het doel van aikidotraining is zichzelf in harmonie te brengen met de natuur, het integreren van lichaam een geest, het manifesteren van je innerlijke goedheid, je spirituele krachten te activeren en te verblijven in een veilige, onverstoorbare staat van zijn.

Aikido als zelfverdediging

Aikido is budo, niet per se een systeem van zelfverdediging en mist elke vorm van georganiseerde competitie. Menselijke wezens trotseren continu gevaren, maar ook rampen die zich onaangekondigd voltrekken. Aikido kan ons niet beschermen tegen onverwachte gevaren, maar het helpt ons wel tegenwoordigheid van geest te ontwikkelen en leert ons op de meest efficiënte manier te bewegen wat in te zetten is als zelfverdediging tegen onvoorziene aanvallen. Vrouwelijke beoefenaars leren in de training om een sterkere kracht te controleren en om snel en correct te bewegen; vaardigheden die kunnen worden toegepast in een praktische en efficiënte manier als de noodzaak zich voordoet.

Let wel dat het in staat zijn om een aanvaller te overmeesteren, niet zelfverdediging is. Wederom is tegenwoordigheid van geest vele malen belangrijker en het vermijden van gevaarlijke situaties is de eerste sleutel tot zelfverdediging, met name voor vrouwen. Stabiele tegenwoordigheid van geest is wat we ontwikkelen met dagelijkse aikidotraining.

Kisshomaru Ueshiba, tweede doshu

Bovendien trotseren we een grote variëteit aan gevaren in de moderne wereld. Verkeer, vallend puin, aardbevingen, brand, enzovoorts zijn ook vijanden. Aikido helpt tegenwoordigheid van geest te ontwikkelen — zelfverdediging — tegen ook deze vijanden.

Aikido voor geestelijke gezondheid

Iedereen die aikido beoefent zal vroeg of laat opmerken dat de balans tussen lichaam en geest meer natuurlijk is hersteld omdat aikidobewegingen gebaseerd zijn op natuurlijke principes. Tijdens de training schijnt stress te verdwijnen. Oneffenheden in je karakter worden gladgestreken. Je ontwikkelt een helderder vooruitzicht en een positievere houding. Met andere woorden een karakter dat “flexibel aan de buitenkant is, hard als een diamant aan de binnenkant.”

Aikido voor lichamelijke gezondheid

In Aikido zijn alle bewegingen die worden beoefend gebaseerd op natuurlijke patronen. Het is een gebalanceerde trainingsmethode en om die reden goed voor de gezondheid. Heden ten dage is het totale gebruik van het lichaam grotendeels verloren gegaan wegens de afhankelijkheid van machines en dit heeft een directe invloed op onze gezondheid. Aikido kent vele bewegingen waarbij het gehele lichaam wordt gebruikt; bewegingen die binnenste en buitenste spieren en gewrichten stretchen en ons helpen flexibel te blijven. Aikidotraining stimuleert ook het zenuwstelsel dat een goede doorbloeding bevorderd. In het licht van preventieve medicijnen is dit de beste soort van oefening.

Aikido als levenslange scholing

Tegenwoordig is het niet ongebruikelijk om kinderen en ouders samen aikido zien te trainen. Aikido is goed voor iedereen, ongeacht leeftijd, en het is een waardevolle vorm van levenslange scholing. Kinderen, studenten, volwassenen — alle leeftijden hebben voordeel bij het ontwikkelen van karakter en het integreren van lichaam en geest. Kinderen die aanvangen met de krijgskunst aikido, worden op natuurlijke wijze rustiger en leren goede manieren. In fundamentele aikidobewegingen leert men om ki en natuurlijke kracht naar buiten te projecteren en niet intern op te slaan. In de natuurlijke bewegingen van aikido wordt er niets geforceerd. Dergelijke training heeft een positief effect op het karakter en laat die meer stralen en doelgericht zijn. De fysieke technieken van aikido polijsten geest en lichaam.

Moriteru Ueshiba, derde doshu

Aikido is populair bij veel jonge mensen. Het is een traditionele budo maar vrij van competitieve elementen. Daarom is het aantrekkelijk voor veel actieve jonge mensen die hun persoon — ki, geest, lichaam en kracht — als een geheel willen ontwikkelen. Aikido helpt ook in het verlichten van druk en stress die jonge mensen ervaren.

Voor volwassenen ligt de nadruk meer op het behouden van harmonie in lichaam en geest, goede gezondheid en spirituele verfijning. In aikido proberen we onszelf altijd te focussen in onze seika tanden (het psycho-fysieke centrum ongeveer vijf centimeter onder de navel) en te bewegen met verenigde ki, lichaam en geest. Met een degelijk stevig centrum is het makkelijk om vrij en flexibel te bewegen. De maatschappij respecteert hen die aan de buitenkant natuurlijk flexibel zijn doch sterk vastberaden van binnen. Aikido wordt zelfs ook beoefend door de ouderen onder ons. Omdat aikido veel variaties en technieken kent kan het worden aangepast voor iemands fysische behoeften en het helpt om je geest en lichaam flexibel te houden. Zelfs mensen over de tachtig kunnen immers vervullende en belonende aikidotrainingen doen.

Aikido in de context van de traditionele Japanse cultuur

Na de Japanse nederlaag in de Tweede Wereldoorlog werd veel van de Japanse cultuur verwaarloosd in een bizarre spurt te ontwikkelen in een economische wereldmacht. Momenteel is Japan inderdaad een economische supermacht, maar in retrospectie is onze traditionele spirit verloren gegaan en zijn we eigenlijk armer. Vandaag de dag zijn vele de gruwelen van de oorlog en het harde werk van de wederopbouw vergeten. Nu is het moment om de beste elementen van de Japanse traditie te bewaren.

Mitsuteru Ueshiba, waka sensei

In het verleden leerden Japanse mensen de waarde van eerbiedwaardige tradities zoals respect, vertrouwen, integriteit en vastberadenheid. Aikido vond haar oorsprong in de klassieke krijgskunsten van Japan, niet zo zeer als hobby of tijdverdrijf, maar als een ware manifestatie van Japanse traditionele cultuur. Aikido is geen krijgskunst die zich richt op het verslaan van een opponent; aikido, zoals veel van mening zijn, is een Weg die leidt tot het perfectioneren van het menselijke karakter.

Aikido voor het onderhouden van relaties

Zoals eerder besproken zijn er in aikido geen geforceerde bewegingen; alles is natuurlijk en harmonieus. Aikido bevordert goede manieren en integriteit en helpt een flexibel doch stevig karakter te ontwikkelen. Omdat aikido diegene verlicht die vrede eert, wordt aikido door de gehele wereld geëerd.

Vanaf het begin af aan heeft aikido nooit georganiseerde wedstrijden uitgeschreven. Conflicten dienen te worden vermeden en de nadruk ligt op het smeden van lichaam en geest. In toegewijde training groeit een spirit van harmonie en oprechte vriendschap wordt gevonden; en in die vriendschap is er eenheid. Dit is wat in aikido langdurige relaties creëert.

Aikido is voor iedereen, in alle delen van de wereld. Aikido symboliseert harmonie, liefde en vrede. Inmiddels wordt aikido in bijna elk land op aarde beoefend en brengt het mensen bij elkaar — het is een ware internationale kunst.