Wat is aikido?

De onderstaande tekst is afkomstig uit het boek Progressive Aikido, The Essential Elements van Moriteru Ueshiba doshu. Hij is de kleinzoon van de oprichter van aikido. Hier wordt verteld op welke vlakken aikido iets voor je kan betekenen. Juist deze veelzijdigheid maakt het dat aikido kan aansluiten op de combinatie van jouw persoonlijke behoeften.

Aikido als een krijgskunst

Aikido is een systeem dat is afgeleid van krijgstradities uit Japan. Krijgskunsten die hun tradities hebben behouden, doordat ze uit het verleden zijn overgeleverd, heten kobudo. Aikido is overigens niet één van deze kobudo. De grondlegger van aikido, Morihei Ueshiba, trainde in verschillende krijgskunstsystemen en heeft toen aikido ontwikkeld, een geheel nieuw systeem. Morihei combineerde de beste aspecten van de oude systemen en creëerde een krijgskunst voor de toekomst, een moderne budo die past in de hedendaagse samenleving.

Aikido als een trainingsmethode

Omdat aikido geen georganiseerde wedstrijden kent, is het vormen van individuele spirit essentieel. Oprichter Morihei Ueshiba zei: „Stop nooit met het vormen van je geest en lichaam om door middel van training je karakter te verfijnen. Dit is de juiste instelling; zoek naar het beste in de menselijke spirit en train continu. Dit is de kracht van spirituele ontwikkeling.”

film Morihei Ueshiba, osensei en eerste doshu

Het doel van aikidotraining is jezelf in harmonie te brengen met de natuur, het integreren van lichaam een geest, het manifesteren van je innerlijke goedheid, je spirituele krachten te activeren en te verblijven in een veilige, onverstoorbare staat van zijn.

Aikido als zelfverdediging

Aikido is budo, niet per se een systeem van zelfverdediging, en mist elke vorm van georganiseerde competitie. Mensen trotseren continu gevaren, maar ook rampen die zich onaangekondigd voltrekken. Aikido kan ons niet beschermen tegen onverwachte gevaren, maar het helpt ons wel tegenwoordigheid van geest te ontwikkelen en leert ons op de meest efficiënte manier te bewegen, wat in te zetten is als zelfverdediging tegen onvoorziene aanvallen. Vrouwelijke beoefenaars leren in de training een sterkere kracht te controleren en snel en correct te bewegen; vaardigheden die kunnen worden toegepast op een praktische en efficiënte manier als de noodzaak daartoe zich voordoet.

Merk wel op dat het in staat zijn een aanvaller te overmeesteren, niet hetzelfde is als zelfverdediging. Wederom is tegenwoordigheid van geest vele malen belangrijker; het vermijden van gevaarlijke situaties is de eerste sleutel tot zelfverdediging, met name voor vrouwen. Stabiele tegenwoordigheid van geest is wat we ontwikkelen met dagelijkse aikidotraining.

film Kisshomaru Ueshiba, tweede doshu

Bovendien trotseren we in de moderne wereld verschillende gevaren: verkeer, vallend puin, aardbevingen, brand, enzovoorts zijn ook vijanden. Aikido helpt tegenwoordigheid van geest te ontwikkelen — een vorm van zelfverdediging — tegen dit soort gevaren.

Aikido voor geestelijke gezondheid

Iedereen die aikido beoefent, zal vroeg of laat opmerken dat de balans tussen lichaam en geest is hersteld omdat aikidobewegingen gebaseerd zijn op natuurlijke principes. Tijdens de training schijnt stress te verminderen. Oneffenheden in je karakter worden gladgestreken. Je ontwikkelt een helderder vooruitzicht en een positievere houding. Met andere woorden: een karakter dat „flexibel is aan de buitenkant, hard als een diamant aan de binnenkant.”

Aikido voor lichamelijke gezondheid

In aikido zijn alle bewegingen die worden beoefend gebaseerd op natuurlijke patronen. Het is een gebalanceerde trainingsmethode en om die reden goed voor de gezondheid. Tegenwoordig is het complete gebruik van het lichaam grotendeels verloren gegaan als een gevolg van onze afhankelijkheid van machines en dit heeft een directe invloed op onze gezondheid. Aikido kent vele bewegingen waarbij het gehele lichaam wordt gebruikt; bewegingen die binnenste en buitenste spieren en gewrichten stretchen en ons helpen flexibel te blijven. Aikidotraining stimuleert ook het zenuwstelsel dat een goede doorbloeding bevordert. In het licht van preventieve zorg is dit de beste soort van oefening.

Aikido als levenslange scholing

Tegenwoordig is het niet ongebruikelijk kinderen en ouders samen aikido te zien trainen. Aikido is goed voor iedereen, ongeacht leeftijd, en het is een waardevolle vorm van levenslange scholing. Kinderen, studenten, volwassenen — alle leeftijden hebben voordeel bij het ontwikkelen van karakter en het integreren van lichaam en geest. Kinderen die aanvangen met de krijgskunst aikido, worden op natuurlijke wijze rustiger en leren goede manieren. In fundamentele aikidobewegingen leert men om ki en natuurlijke kracht naar buiten te projecteren en niet intern op te slaan. In de natuurlijke bewegingen van aikido wordt er niets geforceerd. Dergelijke training heeft een positief effect op het karakter en laat die meer stralen en doelgericht zijn. De fysieke technieken van aikido polijsten geest en lichaam.

film Moriteru Ueshiba, derde doshu

Aikido is populair bij veel jonge mensen. Het is een traditionele budo, maar vrij van competitieve elementen. Daarom is het aantrekkelijk voor veel actieve, jonge mensen die hun persoon — ki: geest, lichaam en kracht — als een geheel willen ontwikkelen. Aikido helpt ook in het verlichten van de druk en stress die jonge mensen ervaren.

Voor volwassenen ligt de nadruk meer op het behouden van harmonie in lichaam en geest, goede gezondheid en spirituele verfijning. In aikido proberen we onszelf altijd te focussen in onze seika tanden (het psycho-fysieke centrum ongeveer vijf centimeter onder de navel) en te bewegen met verenigde ki, lichaam en geest. Met een degelijk stevig centrum is het makkelijk om vrij en flexibel te bewegen. De maatschappij respecteert hen die aan de buitenkant natuurlijk flexibel zijn doch sterk vastberaden van binnen. Aikido wordt zelfs beoefend door ouderen. Omdat aikido veel variaties en technieken kent, kan het worden aangepast voor iemands fysieke behoeften en het helpt om je geest en lichaam flexibel te houden. Zelfs mensen over de tachtig kunnen bevredigende en belonende aikidotrainingen genieten.

Aikido in de context van de traditionele Japanse cultuur

Na de Japanse nederlaag in de Tweede Wereldoorlog werd veel van de Japanse cultuur verwaarloosd om zich tot een economische wereldmacht te ontwikkelen. Momenteel is Japan een economische supermacht, maar onze traditionele spirit is verloren gegaan; we zijn eigenlijk armer. De gruwelen van de oorlog en het harde werk van de wederopbouw zijn vergeten. Nu is het moment om de beste elementen van de Japanse traditie te koesteren en te bewaren.

film Mitsuteru Ueshiba, waka sensei

In het verleden leerden Japanners waarden zoals respect, vertrouwen, integriteit en vastberadenheid. Aikido vond haar oorsprong in de klassieke krijgskunsten van Japan, niet als hobby of tijdverdrijf, maar als een manifestatie van de Japanse traditionele cultuur. Aikido is geen krijgskunst die zich richt op het verslaan van een opponent; aikido, volgens velen, is een Weg die leidt tot het perfectioneren van het karakter.

Aikido voor het onderhouden van relaties

Er zijn in aikido geen geforceerde bewegingen; alles is natuurlijk en harmonieus. Aikido bevordert goede manieren en integriteit. Het helpt een flexibel en toch stevig karakter te ontwikkelen. Aikido wordt alom gewaardeerd, omdat het een vreedzame houding nastreeft.

Vanaf het begin af aan heeft aikido nooit georganiseerde wedstrijden uitgeschreven. Conflicten dienen te worden vermeden en de nadruk ligt op het samensmeden van lichaam en geest. In de trainingen is harmonie  een sleutelbegrip en oprechte vriendschappen worden aangegaan; en in die vriendschap is eenheid. Dit is wat in aikido langdurige relaties creëert.

Aikido is voor iedereen, overal in de wereld. Aikido symboliseert harmonie, liefde en vrede. Inmiddels wordt aikido in bijna elk land beoefend en brengt het mensen bij elkaar — het is een echte internationale kunst.